مقدمه و هدف:
دربازارایران طرحها و اشکال مختلفی مختلفی از مسواکهای دستی در معرض فروش قرار دارد.حتی بعضی از کارخانجات تولیدی بیش از ده نوع مسواک را وارد بازار می کنند این مسواکها از لحاظ بافت موها ، ترتیب قرار گرفتن، قوام ، طول و عرض شکل انتهایی متنوع می باشند.
بعضی از این مسواکها به خاطر تبلیغات از فروش زیادی برخوردار هستند.ولی در ایران تا به حال مطالعه جامعی که این مسواکها را ارزیابی کند وجود نداشته است.
در این مطالعه ما 7 مسواک دستی را از لحاظ ماکروسکوپی بررسی دقیق کرده ایم.
ساختمان یک مسواک ایده ال چگونه است؟
احتمالا نخستین وسیله ای که به عنوان مسواک مورد استفاده بشر قرار گرفته است همان چوب درخت آراک (Mustard tree) است که توسط اعراب به کار رفته و به ان سواک میگفته اند.
اولین مسواک برس دار حدود 1500 سال پیش در چین ساخته شد و در سال 1640 به دنیای غرب عرضه شد. از همان زمان تاکنون تغیرات ناچیزی در ظاهر مسواک رخ داده است.عموما مسواکها از نظر اندازه ، شکل،طول، زبری و ترتیب قرار گرفتن تافتها و موها متفاوت اند.
پیشنهاداتی در زمینه ساختمان مسواک دستی وجود دارد و هر کدام دلایلی دارد که ذیلا به این نظریات میپردازیم. Bass مسواکی با شرایط زیر را برای بزرگسالان پیشنهاد میکند:
1-طرح دسته ساده و مستقیم بوده، طول حدود 152 میلیمتر و عرض حدود 11 میلی متر و موها در 3 ردیف و هر کدام دارای 6 تافت که با فاصله از هم قرار گرفته اند.
2-موها از جنس نایلون با کیفیت بالا در هر تافت حدود 80 رشته مو با قطر 018/ 0 میلیمتر سطح موها صاف و پرداخت شده و طول ان 10 میلیمتر باشد در ضمن تریم برس مسطح باشد.
3-انتهای موها پرداخت شده باشد و به یک سطح نیمکره ختم میشود یاحداقل تمام تیزیها و لبه های زبر و سطوح خشن حذف شود.
از نظر انجمن دندانپزشکی آمریکا(A.D.A)
ابعاد یک مسواک قابل قبول به شرح زیر است:
1-سطح برس به طول4/25 تا 8/31 میلیمتر و عرض9/7 تا 5/9 میلیمتر
2- 2 تا 3 ردیفه مو
3-5 تا 12 تافت در هر ردیف(4)
موهای مسواک در دسته هایی به نام تافت قرار میگیرند و معمولا 3 یا 4 ردیف تافت در هر مسواک وجود دارد.
مسواک 4 ردیفه موهای بیشتری دارند پس کمتر تغییر شکل میدهند و بهتر نیرو را انتقال میدهند.موهایی که انتهای گرد دارند مناسبتر از موهایی که دارای انتهای تیز و ناهموار هستند میباشند. از انتها تیزها هستند.
این سوال که مناسبترین درجه زبری و خشونت برای موی مسواک به چه میزان باید باشد،هنوز با اطمینان پاسخ داده نشده است.درجه زبری مو با مجذور قطر مو نسبت مستقیم و با مجذور طول مونسبت معکوس دارد.
اندازه قطر مو برای مسواک های مختلف:
مسواک با موی نرم:02/0 میلیمتر
مسواک با زبری متوسط:03/0
مسواک زبر: 014/0
نظریات گوناگونی که درباره برتری مسواک از نوع زبر یا نرم داده شده است ناشی از تحقیقات ،تحت شرایط مختلف است،لذا با یکدیگر مغایرت دارند. موی نرم انعطاف بیشتری دارد لذا داخل شیار لثهای را تمیز می کند و به بیشتر مناطق سطوح پروگزیمال راه می یابند اما ممکن است پلاکهای با چسبندگی بالا را تمیز نکنند.یک مسواک با موهای نرم بخصوص در یک برس multituftedشخص استفاده کننده را قادر میسازد که نیروهای بیشتری را از طریق مسواک به دندان وارد کند تا در یک مسواک که فقط 2 یا 3 رد یف مو دارد.این امر باعث تماس بهتر و بیشتر دندان و خمیردندان میشود و عمل تمیز کنندگی مسواک را بالا میبرد. ولی در ضمن سایش دندان را نیز افزایش میدهد.
قابل ذکر است شیوه مسواک زدن و میزان مواد ساینده در خمیر دندان در قدرت سایش دندان موثرند.
به بیماران باید گفته شود به محض کج شدن موهای مسواک آن را عوض کنند.
3ماه مدت استفاده مسواکی است که به طور مرتب استفاده میشود حال اگرمو های مسواکی بعد از 6 ماه هنوز راست اند 2 علت دارد:طریقه نادرست در مسواک زدن و یا به طور مرتب از مسواک استفاده نکرده است.
متاسفانه اگر از مسواک بیش از حد استفاده شود نه تنها قدرت پاک کنندگی ندارد بلکه به لثه نیز آسیب میزند.
تحقیقاتی مبنی بر این است که عمر مسواک کمتر خواهد شد اگر خمیر دندان ما قدرت ساینگی بالا داشته باشد.
انتخاب شکل دسته مسواک بسته به راحتی فرد دارد. دسته مستقیم از انواع دیگر راحتترند.عرض مسواک به حدی باشد که حرکات rool به راحتی انجام شود.مسواکهایی وجود دارند که بین دسته و برس انها زاویه 17 درجه وجود دارد و سازندگان آن ادعا میکنند که دسترسی به سطوح لینگوال دندانهای خلفی با آنها ساده تراست.این موضوع هنوز در کلینیک بررسی نشده است.در مورد تریم برس مسواک Bass دریافت که مسواکهایی با تریم شیب دار تاثیر کمتری در کنترل پلاک از آنچه که عموم مردم تصور میکنند دارد و موهای بلند جلو عمل موهای کوتاه را میگیرد. او نتیجه گرفت شکل ایده ال برای یک برس تریم صاف است.
طبق بررسی Gibson و Wadeتکنیک BassوRoll از نظر کارایی در رفع پلاک تفاوت چندانی ندارند.مسواکهای مورد بررسی در بسیاری موارد مشابه مسواکهایی بود کهBassمعرفی کرده بود اما قطر موهای آنها بیش از آنی بود که Bass پیشنهاد کرده بود.
Bay و همکارانش ثابت کردند بین تعداد کل موهای مسواک و خاصیت برداشتن پلاک توسط آن رابطه مستقیم وجود دارد.
Barnes و همکارانش دریافتند که مسواکهایی با موهای نرم وmultitufted با تریم صاف پلاک بیشتری را از سطح دندان حذف می کنند تا مسواک مو زبر وتریم بلند و کوتاه.
طبق بررسی Gibson وWade تکنیکBass وRoll از نظر کارآیی در رفع پلاک تفاوت چندانی نداشتند. مسواکهایی که انها در آزمایشات خود استفاده کرده بودنددر بسیاری موارد با مسواکی که Bass معرفی کرده است مشابه است ولی قطر موهای آنها به مقدار قابل توجهی بیش از انی است که Bassپیشنهاد کرده است و میدانیم که موهای قطورتر به لثه میکروتروما وارد میکنند.
باید دانست روش مسواک زدن و ساختمان آن هر دو اهمیت دارند و هر یک بدون دیگری باعث آسیب به لثه می شود.
مواد و روش ازمایش:
در این تحقیق از 7 مسواک که تحت نام نرم به بازار عرضه میشدند استفاده شد.طول و عرض وابعاد مسواک در ناحیه برس و دسته با کولیس با دقت 01%میلیمتر اندازه گیری گردید.
تعداد ردیف ها، تافتها وموهای تافتها شمارش شد .از هر مسواک 5 تافت به طور تصادفی انتخاب شد و از برس قطع و جدا گردید و سپس شمارش موها انجام گردید.هنگام استفاده از مسواک اگر فرد از روش Bass ,Rollبه طور صحیح استفاده کند موهای مسواک حدودا 15تا 35 درجه خم می شوند.نیروی لازم برای این کار به عوامل زیر بستگی دارد:
1-درجه زبری مو های مسواک
2-سطح برس مسواک
3-تعداد مو های مسواک در واحد سطح
عوامل موثر بر درجه زبری مو های مسواک :
1-جنس مو
2- قطر مو
3-طول مو
درجه زبری با مجذور قطر مو رابطه مستقیم با مجذور طول مو رابطه عکس دارد.یعنی اگر قطر موی یک مسواک نصف قطر موی مسواک دیگری باشد،در صورتی که طول و جنس موهای هر دو یکسان باشند،مسواک اول 4 برابر نرم تر از مسواک دوم است و هر چه موهای مسواک نرم تر باشند،نیروی کمتری برای خم شدن انها لازم است.
سطح برس گذشته از طول و عرض برس به نحوه تریم موها نیز بستگی دارد.اندازه برس هر چه کوچکتر استفاده در نواحی خلفی و سطح لینگوال و پالاتال راحتتر است.
تعداد موهای مسواک در واحد سطح تا حد مشخصی قابل زیاد شدن است.هر چه قطر موها کمتر و فاصله بین تافتها کوتاهتر تعداد موهای بیشتری در واحد سطح جای میگیرد.
میتوان فرض کرد هر چه نیروی لازم برای استفاده کمتر باشد مسواک زدن با آن راحتتر است.حال درinvitro نیروی لازم برای 30 درجه خمش حساب شود و مقایسه با جداول 1 و2 شود مسواک نیروی max راتحمل کند معلوم میشود.
برای محاسبه نیروی لازم برای خم کردن موهای مسواک از یک پایه ، فنر و تعدادی وزنه استفاده شد.سطح زیرین جایگاه وزنه در حالت عادی با سطح میز مماس بوده و یک گونیا در کنار آن بطور عمودی روی میز قرار داشت که یک ضلع ان با خط عمود بر افق با میز زاویه 30 درجه می ساخت .با قرار دادن جایگاه وزنه روی برس مسواک که به موهای آن به طور عمودی روی میز قرار گرفته بود و اعمال نیرو به وسیله اضافه کردن وزنه، موهای برس مسواک شروع به خم شدن کردند.
محل اعمال نیرو در وسط برس قرار داشت و در حالت عادی موها بر سطح نیز عمود بودند.ان قدر به نیرو افزوده شد که وقتی از پهلو به اولین گروه تافتهای مسواک که درست در راستای گونیا قرار داشتند، نگاه میشد، موها به اندازه 30 درجه نسبت به خط عمود خم شده باشندو با ضلع دیگر گونیا در یک راستا قرار بگیرند.و انتهایی ترین قسمت مسواک ملاک خم شدن بودند.در این وضعیت وزنه ها شمارش شدند و تغیر طول فنر اندازه گیری شد.کوچکترین وزنه ها 10 گرم بود یعنی دقت کار با تقریب 10 گرم بود.این کار برای 7 مسواک انجام شد و اعداد مربوط به هر مورد یادداشت شد، ضریب سختی فنر یا k به کمک فرمول f=k.d و مقدار k=782/3 به دست امد.نیروی خنثی شده توسط فنر با فرمول بالا برای هر مورد حساب شد.با داشتن مقدار kو تغیر طول فنر،نیرو بر حسب گرم نیرو(gf) به دست آمده و این مقدار از نیروی وزنه ها کم شد تا نیروی صرف شده برای خم کردن مو های برس مسواک دقیقا به دست آید.
نتایج
در مسواک کارون هر تافت تقریبا 27 مو دارد و درمجموع 44 تافت، در کل ،1188مو دارد.این مسواک از 4 ردیف تشکیل شده است و تعداد تافتهای ردیفها 11،11،11،11میباشد.
دسته مسواک نسبت به برس آن در یک راستا نیست و زاویه 15 درجه دارد و هیچ شماره یا علامتی روی مسواک نیست استفاده از مسواک در سطحی که با دست می گیریم مشکل است بر عکس سمت مقابل.نیرو برای خم کردن حدود 1980 گرم است.
در مسواک مریم هر تافت تقریبا 34 مو دارد و درمجموع 44 تافت در کل1496 دارد. .این مسواک از 4 ردیف تشکیل شده است و تعداد تافتهای ردیفها 11،11،11،11میباشد.
مساحت سطح برس 58/2سانتی متر مربع است، پس تراکم 525 عدد در هر سانتی متر مربع است.دسته مسواک 2زاویه دارد طوری که سطح برس تقریبا در امتداد سطح داخلی است.روی دسته اش مسواک نرم نوشته شده انتهای دسته باریک و نمیشود راحت در دست گرفتو گردن کمی بلند. نیرو برای خم کردن حدود 1270 گرم است.
در مسواک مینا هر تافت تقریبا 44 مو دارد و درمجموع 55 تافت در کل 2420 مو دارد.ترتیب قرار گرفتن تافتهای مینا 14،14،13،14 میباشد.
مساحت سطح برس 32/2س متر مربع است.
روی دسته مینا نرم نوشته و علامت کارخانه سازنده نیز ثبت شده انتهای دسته باریک و نمی توان محکم در دست گرفت. . نیرو برای خم کردن حدود1900 گرم است.
در مسواک خلال هر تافت تقریبا 22 مو دارد و درمجموع29 تافت در کل 628مو دارد.این مسواک از 3 ردیف تافت تشکیل شده و ارایش ردیفها 10،9،10 میباشد.
مساحت سطح برس 23/2سانتی متر مربع است پس تراکم 198 عدد در هر سانتی متر مربع است.دسته با دو زاویه ملا یم اتصال می یابندو هیچ نام و نشانی روی دسته نیست.
طول دسته برای بزر گسالان کوتاه پس استفاده سخت است. نیرو برای خم کردن حدود 1270 گرم است.
در مسواک جردن هر تافت تقریبا 35 مو دارد و درمجموع 55 تافت در کل 1840 مو دارد.برس این مسواک از 4 ردیف 13،12،13،13 تایی تافت تشکیل شده است.
مساحت سطح برس 22/2س متر پس تراکم 553 عدد در هر سانتی متر مربع است.دسته با دو زاویه ملا یم اتصال می یابندو در محل اتصال به گردن قطور تر است و گردن به طور محسوسی نسبت به دسته بلند تر است نام و نشانی روی دسته است. . نیرو برای خم کردن حدود 1470 گرم است.
در مسواک باتلر هر تافت تقریبا 38 مو دارد و درمجموع 42 تافت در کل 1596مو دارد.
مساحت سطح برس 92/2س متر(به شکل قسمتی از یک استوانه ) پس تراکم 545 عدد در هر سانتی متر مربع است.این مسواک از 4 ردیف تافت با ارایش 10،11،11،10 تشکیل شده است.دسته مستقیم است و ضخامت ان برای دست گرفتن مناسب است. . نیرو برای خم کردن حدود 1370 گرم است.روی مسواک کلمات butlerGUMشماره مربوطه و مدل مسواک یعنی 411 نام کشور سازنده و علامت اختصاری کارخانه نوشته شده است.
در مسواک پروفشنال هر تافت تقریبا 46 مو دارد و در کل 1840مو دارد.و از 3 ردیف 10-10-10-10 تافتی تشکیل شده است.
مساحت سطح برس87/1س متر(به شکل قسمتی از یک استوانه ) پس تراکم 984 عدد در هر سانتی متر مربع است.سازنده تراکم موها را مزیت شمرده است.دسته کاملا مناسب دست گرفتن است و محل قرار گیری انگشت شست عاجدار است گردن بسیار باریک و برس به وضوح کوچک است.
روی دسته anti-plaqueونام کشور سازنده نوشته شده است.نیرو برای خم کردن حدود 1660 گرم است.
بحث و نتیجه گیری:
مسواکهای کارون، مریم ،مینا ،خلال و جردن دارای برسهای نسبتا طویل و بزرگی هستند که مسلما استفاده از آنها را در نواحی خلفی و لینگوال قوسهای فکی مشکل میسازد.
اندازه طول و قطر دسته در مسواک های خلال و مینا مناسب نیست و در دست گرفتن آنها نسبت به بقیه مسواکها مشکل تر است. ظاهرا زاویه دار کردن دسته باعث میشود که دسته بلندتر ساخته شود که ازسویی استفاده از مسواک را در نواحی خلفی، ساده تر میکند.اما از سویی، فاصله دست(محل اعمال نیرو) از برس (محل اثر نیرو) زیاد میشود که باعث صرف نیروی بیشتر و احتمالا خستگی زود رس میشود.در نهایت به نظر میرسد د سته مستقیم و پهن با قطر معمولی و طول 16 تا 17 سانتی متر از بقیه فرمها مناسبتر است و در ضمن راحتی نیرو را به راحتی منتقل میکند به خصوص که گردن مسواک باریک باشد یعنی همان فرمی که در مسواکهای باتلر و پروفشنال رعایت شده است.البته طول دسته مسواک باتلر در صورتی کافیست که stimulator آن خارج شود.
بیشترین تراکم مو در واحد سطح از آن مسواک پروفشنال است که به علت نزدیکی تافتها به هم و تعداد زیاد موها در هر تافت است. در نتیجه این مسواک کوچکترین سر را در بین 7 مسواک دارد.
کمترین تراکم و بزرگترین برس مربوط به مسواک خلال است تعداد موها در هر تافت کمتر از نصف مسواک پروفشنال است. برای همین موهای مسواک د چار تغییر شکل زود رس میشود که به خاطر فاصله زیاد تافتها از هم تعداد کم ردیفها و زیادی فاصله از آنهاست.
جنس موی مسواک خلال از نایلون مرغوبی نیست،در نتیجه در برابر نیرو بی نظمی می یابد. و موهای بلند جلو تماس مو های کوتاه را میگیرد. قطر و جنس مو نیز در وارد کردن نیرو برای خم کردن موهای مسواک اهمیت دارد.(البته با توجه به سطح برس) سطح آنها ازهم است.
مسواک باتلر (مدل411) مسواکی از نوع نرم است و ممکن است برس در برداشتن پلاکهای چسبنده و heavyموثر نباشد.
واژگان كلیدی:Roll,Bass,Stimulator
REFRENCES
Lents,D.L.,Mc daniel,M.D.,Tolbert,w.e.,and Dean,D.H.:Toothbrush abrashion caused
Carenza ,glikman,s clinical periodontology 1990;p.p317
Gibson,J.A.Brayan Wade H.plaque removal by bass and roll brushing technique.j.periodoth.1973;
Accepted dental theraputics,3rd ed . chigago,American Dental Association 1969-1970 page 225.
Harrington,J.H.and Terry,I.A.:Automatic and hand tooth brushing abrasion studies.j.Am.Dent.Assoc;1964;68:343.
Gune,M.L.:Toothbrush.Int.Dent.j.1956.
Hiniker,j.j.and Forscher,B.K.:the ffect of toothbrush type on gingival health j.periodont.1954.
Bass.C.C.:Optimum characteristics of dental floss for personal oral hygiene .Dent.items.1948.
Gilson,G.M.Charbeneau.G.T.and HILL,H.C.:Acomparison of physical properties of several soft toothbrushes.j.Nichigan Dent.Assoc,1951.
Burgeit,F.G.and Ash.M.M.:Comparative study of the pressure of brushing with theree types of toothbrushes.j.Periodont.1974.
Robertson;N.A.E.and Wade ,A,B.:Effect of filament diameter in toothbrush.j.periodont.res.1972.
Dean,D.H.:Toothbrush with graduated wear :correlation with in vitro cleaning performance. Clin.prev.Dent.1991.
جدول 1-ابعاد مسواکهای مورد مطالعه بر حسب میلیمتر
|
نام مسواک |
طول مسواک |
طول برس |
عرض برس(در محدوده 3 تافت اول) |
ارتفاع برس |
|
کارون |
5/163 |
58/31 |
62/9 |
50/11 |
|
مریم |
180 |
26/33 |
58/8 |
38/11 |
|
مینا |
162 |
00/33 |
80/9 |
54/11 |
|
خلال |
168 |
74/34 |
30/9 |
40/11 |
|
جردن |
189 |
10/33 |
76/9 |
48/11 |
|
باتلر |
161 |
70/28 |
22/8 |
60/10 در کنارو 7 و 70/11در وسط |
|
پروفشنال |
160 |
72/22 |
22/8 |
96/10 |
جدول 2-تعداد ردیفها، تافتهاو موهای هر مسواک بر حسب سانتی متر مربع و تراکم موها در هر سانتی متر مربع
|
نام مسواک |
تعداد ردیف |
تعداد بافتهای هر ردیف |
تعداد کل بافتها |
تعداد موهای هر ردیف |
تعداد کل موها |
سطح برس Cm2)) |
تراکم موها Cm2)) |
|
کارون |
4 |
11 |
44 |
27 |
1188 |
04/3 |
391 |
|
مریم |
4 |
11 |
44 |
34 |
1496 |
85/2 |
525 |
|
مینا |
4 |
14 |
55 |
44 |
2420 |
23/3 |
749 |
|
خلال |
3 |
10 |
29 |
22 |
638 |
23/3 |
198 |
|
جردن |
4 |
13 |
51 |
35 |
17/85 |
23/3 |
553 |
|
باتلر |
4 |
11 |
42 |
38 |
1596 |
93/2 |
545 |
|
پروفشنال |
4 |
110 |
40 |
46 |
1840 |
87/1 |
622 |
جدول3-نیروی لازم برای خم کردن اولین گروه تافتهای مسواک های مورد مطالعه به اندازه 30 درجه بر حسب گرم نیرو.
|
نام مسواک |
نیرو |
|
کارون |
1980 |
|
مریم |
1270 |
|
مینا |
1900 |
|
خلال |
1270 |
|
جردن |
1470 |
|
باتلر |
1660 |
|
پروفشنال |
1370 |
